Bağırsakta Başlıyor, Beyinde Hissediliyor:Gluten ve Beyin Sisi

Odaklanmakta zorlanmak, kelimeleri geç hatırlamak, düşüncelerin yavaşlaması ve yemek sonrası gelen zihinsel yorgunluk… Bunların tümü günlük dilde “beyin sisi” olarak tarif edilebilir.

Beyin sisi tek başına bir hastalık değildir. Uykusuzluk, stres, hormonal değişiklikler, kan şekeri dalgalanmaları ve besin eksiklikleri gibi birçok nedeni olabilir.

Ancak son yıllarda üzerinde daha fazla durulan ilişkilerden biri de gluten ve beyin arasındaki bağlantı.

Glutenin etkisi bağırsakta bitmeyebilir

Çölyak hastalığının yalnızca bağırsakları etkileyen bir durum olmadığını biliyoruz. Glutene karşı gelişen bağışıklık yanıtı bazı kişilerde sinir sistemini de etkileyebilir.

Beyin sisi, baş ağrısı, periferik nöropati ve gluten ataksisi gibi nörolojik belirtiler görülebilir. Üstelik bazı kişilerde belirgin sindirim şikâyeti olmadan da nörolojik belirtiler ortaya çıkabilir.

Peki çölyak değilseniz?

Çölyak hastalığı olmayan fakat gluten veya buğday tüketiminden sonra şikâyet yaşayan kişiler de bulunuyor. Bu kişilerde:

• beyin sisi

• yorgunluk

• konsantrasyon güçlüğü

• baş ağrısı gibi belirtiler bildirilebiliyor.

Ancak burada önemli bir nüans var: sorun her zaman doğrudan gluten olmayabilir. Buğdaydaki fruktanlar ve diğer bileşenler de bazı kişilerde belirtileri tetikleyebilir.

Bu nedenle “gluten herkesin beynine zarar verir” demek doğru değil.

Ama “çölyak değilsem glutenin beynimle hiçbir ilgisi yok” demek de konuyu fazla basitleştiriyor.

Bağırsak ve beyin sürekli iletişim halinde

Bağırsak–beyin ekseni; bağışıklık sistemi, mikrobiyota, sinir sistemi ve inflamatuvar sinyaller üzerinden çalışan çift yönlü bir iletişim ağıdır.

Bu nedenle yediğimiz bir besinin etkisini yalnızca sindirim belirtileri üzerinden değerlendirmek yeterli olmayabilir. Gluten tükettiğinizde sadece: “Karnımı şişiriyor mu?” diye değil, “Yemekten sonra zihnim ne kadar berrak?” diye de düşünmek anlamlı olabilir.

Tekrarlayan beyin sisi, yorgunluk veya baş ağrısı varsa bunları tek başına glutene bağlamak yerine genel tabloyla birlikte değerlendirmek gerekir. Çünkü her beden aynı yanıtı vermez.

Ama bir şey kesin: Bağırsak ve beyin birbirinden bağımsız çalışmaz.